Je wildste dromen komen uit
Met bruisende wilde dranken uit het boek “De wildste dranken”
Recensie van VoedingsECOIST Rineke Dijkinga
Een boek over drankjes zoals onze voorouders ze maakten: met de ingrediënten die hun omgeving hen bood. Gewoon uit de natuur, met wat er voorhanden was, lerend van spontane, creatieve en natuurlijke processen. Ze ‘brouwden’ om hun dorst te lessen, voor medicinale toepassingen of om een roes op te wekken.
Dit boek neemt je mee op dat vroegere pad. Allerlei drankjes maken met planten, bloemen, wortels en zaden, zonder pasteurisatie, kunstmatige toevoegingen of ‘vaste wetten’. Zo ontstaan de wildste dranken: vol creativiteit, puur natuur. Het biedt volop ruimte en inspiratie om zelf te experimenteren.
We zijn vergeten dat we weten
Direct bij het begin word ik geraakt door de woorden van Stef Bos:
Wij weten
Maar we zijn vergeten
Dat we weten
Dat onze intuïtie
Ons beter een richting duidt
Dan het gps-systeem in ons hoofd
Wij weten
Maar we zijn vergeten
Dat we weten
Dat we deel zijn van een groter geheel
Een schakel in een keten….
Zo voelt het voor mij ook: we hoeven ons alleen maar dingen te herinneren en ze ons opnieuw eigen te maken. Zoals bijvoorbeeld het herkennen van de enorme overvloed die de natuur ons biedt.
Schrijver Tom Peltyn begint met een mooi verhaal: hij is rozenbottels aan het verzamelen en voorbijgangers vragen wat hij doet. Bij zijn uitleg blijkt dat ze wel eens van rozenbottels hebben gehoord, maar zeggen: "maar rozenbottels vind je toch alleen in een theezakje?"
Een duidelijke ‘visstick-anekdote’, aldus Tom: veel mensen kennen vis alleen nog als visstick. Soms weten we nauwelijks nog iets over ons eten of de herkomst ervan.
Blij met de criteria die gelden in dit boek
De criteria die in dit boek gelden voor de drankjes, zijn me op het lijf geschreven:
- Natuurlijke basis
Ze worden gemaakt van pure, natuurlijke ingrediënten, bij voorkeur biologisch geteeld, wild geplukt of afkomstig uit duurzame landbouw die de bodem gezond houdt. - Duurzaamheid
Er wordt gewerkt met vooral lokale en seizoensgebonden ingrediënten. Door kruiden, bloemen of bessen te drogen kun je er het hele jaar van genieten. - Minimale bewerking
Hoe minder kunstmatige processen, hoe beter. Zo blijven smaak en voedingswaarde het best behouden. Fermenteren is een van de mooie toepassingen in dit boek. - Gezondheidsboost
Er worden vooral ingrediënten gebruikt met vitaminen, antioxidanten en andere natuurlijke voedingsstoffen. Dat betekent overigens niet dat er geen suikers worden gebruikt. - Geen kunstmatige toevoegingen
Geen chemische aroma’s, conserveringsmiddelen of smaakstoffen.
Daar word ik blij van: onze supermarkt-drankjes bevatten gemiddeld het tegenovergestelde van bovenstaande.
Een kort rondje door dit boek
Na het lezen van dit boek krijg je vanzelf zin om het heft in eigen hand te nemen. Je voelt de magie, het water loopt je in de mond en je verlangt naar voedsel dat rechtstreeks uit de grond in je mond verdwijnt. Ik wandel een stukje met je mee door dit prachtige boek.
De eerste pagina’s gaan over mijn eigen vak: voedsel is bedoeld om te voeden en je van alle voedingsstoffen te voorzien. Hoe natuurlijker, hoe dichter het bij onze mensnatuur komt. Eten uit de natuur bevat niet alleen meer voedingswaarde en diversiteit, maar ook stoffen die we in ons huidige eetpatroon nauwelijks nog tegenkomen, zoals fytonutriënten (die wij in de volksmond vaak als antioxidanten betitelen). Wat een feest voor onze smaakpapillen en gezondheid als we daar weer (meer)gebruik van maken. Het boek biedt hiervoor een scala aan ideeën.
Dan gaan we over naar het verwerken van de overvloed aan kruiden, bloemen en wortels, op het juiste moment. Ook daar gaat mijn hart sneller van kloppen. Het verrassingselement van eten uit de natuur wordt mooi benadrukt: elke oogst is anders, elk jaar verschilt. (Geen uniform smakende eenheidsworst dus, maar een verrassende reis tussen unieke seizoenssmaken.) Dat maakt het voor mij elke keer weer spannend: hoe zal het deze keer uitpakken?
Het leven wordt een stuk minder complex als we weer zouden gaan wildplukken: geen voedselkilometers, geen verpakkingsmateriaal, gewoon jij en de natuur in het hier en nu. (Bovendien geeft kennis van wilde planten en hun gebruik je een groter gevoel van zelfredzaamheid in een wereld die onderhevig is aan veranderingen. Een houvast waar je blijvend op kunt terugvallen.)
Uiteraard is er ook aandacht voor de gevaren, met een heldere Beslisboom: mag ik deze plant plukken?
Van kweekleek naar vensterbankbrouwer. Een aanstekelijk verhaal: hoe de auteur, die niets van planten weet, toch aromatische planten gaat kweken om mee te brouwen. En dan ontdekt dat het vooral een kwestie is van goed observeren en volgen hoe een plant zich ontwikkelt. Het boek nodigt uit om zelf een pot of hoekje in te richten om iets te telen. Dat brouwt toch net wat verbondener.
De hoofdstukken over infusies (ik noem ze altijd smaakwatertjes), kruidenbitters en hydrolaten voelen voor mij als thuiskomen. De natuur blijkt opnieuw een bijzondere ‘apotheek’ voor allerlei kleine kwalen en klachten.
Van wie en voor wie?
Het boek is geschreven door bevlogen makers – vooruit, laten we ze een beetje ‘vakidioten’ noemen – met jarenlange kennis van brouwen, fermenteren en meer. De recepten zijn originele dranken: thee, koffievervangers, infusies, hydrolaten, sappen, siropen, kombucha, kefir, mede, shrub, cider, bier en wijn.
Wildplukkers, tuinders, hobbybrouwers, kookliefhebbers, chef-koks, groentecateraars en zelfvoorzienende mensen kunnen hun hart volop ophalen. En nieuwe inspiratie opdoen. In die zin is het dus ook wel een boek voor ‘vakidioten’.
Ik ‘brouw’ zelf veel, maar heb opnieuw volop inspiratie opgedaan: voor kruidenbitters, gefermenteerde drankjes en vooral veel kennis. Bijvoorbeeld over gecontroleerde versus spontane gisting, verschillende methodes om sap te winnen of over de fermenteerbaarheid van verschillende suikers. (Het type suiker bepaalt welke micro-organismen actief worden, en die beïnvloeden op hun beurt de smaak en eigenschappen van het eindproduct.)
Toch voor iedereen
Niet iedereen zal voor elk hoofdstuk warmlopen, denk ik. Niet iedereen zal suikerhoudende siropen willen maken. En niet iedereen zal de behoefte voelen om eigen bier of wijn te brouwen.
Toch kan iedereen die creatief, met of zonder alcohol, op een natuurlijke manier aan de slag wil met ‘wilde dranken’ volop inspiratie opdoen.
En wat dit boek zeker iedere lezer kan geven, is bewondering voor de natuur en wat die ons biedt aan enorme overvloed van smaken, kleuren, aroma’s en geuren. Om stil van te worden. En mijn droom is dat dit boek ons aanzet om gefermenteerde drankjes te serveren. Stel je de gezondheidswinst eens voor, als het gaat om je darmbacteriën: of je nu gesuikerde frisdrank drinkt of een frisse, sprankelende waterkefir… wat een wereld van verschil. Met elke hap of slok kun je goed gastheer zijn voor je darmbacteriën, die de basis van je gezondheid en welzijn vormen.
Mijn wildste droom
In Nederland halen we dagelijks gemiddeld bijna 25% van onze ‘vrije suikers’ uit drankjes: frisdrank, sportdrank, vruchtensappen, gezoete zuivel, alcoholische dranken en (instant)koffie of thee met suiker. (Zero-dranken zijn hierbij nog niet meegeteld.) Bij jongeren ligt dit percentage vaak nog hoger.
Het punt is dat deze drankjes niet alleen je bloedsuikerspiegel flink ontregelen, maar ook je verzadigingsgevoel verstoren. Vloeibare, zoete drankjes vullen niet: ze leveren wel extra calorieën – in de vorm van snelle koolhydraten – maar die komen boven op je dagelijkse voeding, in plaats van dat ze iets vervangen. Voor veel mensen is dat simpelweg te veel, met bloedsuikerschommelingen, overgewicht en hormonale disbalans tot gevolg.
Ik hoop dat dit boek bijdraagt aan een andere manier van genieten. Dat het ons laat zien hoeveel gezonde, smakelijke, aromatische, kleurrijke en bruikbare ingrediënten de natuur ons biedt – en hoe we die weer kunnen gebruiken.
Mijn droom?
Dat we massaal de overstap maken van zoete, lege drankjes naar levende, voedende alternatieven. Dat we weer gaan proeven, experimenteren en zelf maken. Begin klein. Kies één recept uit dit boek. Proef wat er gebeurt. En daarna wil je vast nooit meer terug. Je krijgt de smaak te pakken en daarna ga je steeds meer experimenteren met dat wat de natuur je in overvloed biedt. Dat is waar dit boek voor geschreven is.
Bestellen / meer informatie over dit boek Bekijk inkijkexemplaar